Bulgaristan’da Türklerin yaşadığı hemen her köyde ilkokul vardır, daha büyük köylerde de Rüşdiye okulları açılmıştır. Rüşdiyelerden sonra Türk çocuklarının gidebilecekleri iki okul vardı. Biri Daruul Muhallimin (Öğretmen okulu), diğeri de biraz sonra açılmış olan Nüvvab okulu, yani müftü naipleri yetiştiren okul idi, her ikisi de Şumnu’da çalıştı.
Darul Muallimin 1928’de kapatıldıktan sonra Nüvvab çalışmalarına henüz başlamıştı. On dört yıllık bir süre ile 1946’ya kadar çalıştı. Bu tarihten kapandığı 1949’a kadar dört yıllık bir süre ile orta öğrenim verdi. Yüksek bölümü ise üç yıllık idi. Temelinde bir din okulu olmasına karşın, İmam, hatip, müezzin ve müftülerden başka Türk okullarına öğretmenler de yetiştiriliyordu. Okulda Bulgar liselerinde okunan tüm derslerden başka Pedagoji, Psikoloji dersleri de okunuyor, ders dinleme ve ders verme pratikleri de uygulanıyordu. Yüksek bölümde şeri dersler, hukuk vb.dersler okunuyor, bitirenler müftü katipleri, naipleri ve müftü olabiliyordu. Tüm bu okullar özel okullardan üstün idiler. Adı geçen bu okullar kademe kademe kapandılar. Ancak bazı yörelerde seçmeli ders olarak 1971’e kadar program dışı Türkçe dersleri olarak sürdürüldü. Bundan sonra da Türkçe eğitimi diye bir şey bırakılmadı. Nüvvab da sadece lise bölümü olarak daha birkaç sene yaşayabildi.
Nüvvab okulunun birinci sınıfından itibaren beşinci sınıfına kadar Kur’an, Fıkıh, Farsça, Arapça, Hesap, Cebir, Müselles, Botanik, Coğrafya, Tarih, İslam Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Bulgarca, Resim ve yabancı dil derslerinden başka Pedagoji, Psikoloji, ders dinleme ve ders verme pratikleri de uygulanıyordu. Jeoloji, Astyronomi, Fizik, Kimya, Anatomi, Arap Edebiyatı vb. dersler dördüncü veya beşinci sınıflarda, kimileri de üçüncü sınıflarda yer alıyordu. Okulun yüksek bölümü 1930’da açılmıştır. Bu bölüm biraz daha erken kapandı.
Hüseyin M. Hacıoğlu
