Bulgaristan’daki sayıca en büyük etnik azınlık topluluğunu teşkil eden Türkler, ülke nüfusunun yaklaşık %8’ini oluşturmaktadır. 2011 yılında yapılan nüfus sayımında, 7 364 570 vatandaşın toplam 588 318’i kendini Türk olarak tanımlıyor. Türkler Doğu Rodoplar, Kuzeydoğu ve Güneydoğu Bulgaristan’da, kompakt gruplar (sadece olmamak kaydıyla) halinde yaşıyor ve İslam dini mensubudurlar. Daha fazlası Sünni, küçük bir kısmı ise, burada daha fazla Kızılbaş ya da Alevi olarak bilinen Şiilerdendir.
Ancak kuru istatistik verilerin, bu büyük ve çok yönlü insan grubunun meydana gelmesindeki karmaşık süreci, onların göçlerinin tarihçesini, Balkanlar’a yerleşmesini ve burada sürdükleri hayatlarını yansıtmasına imkân yok. Her bir tarihte olduğu gibi, onların tarihi de savaşlar, birçok önemli gün tarihi, şahıs, açıklığa kavuşturulamamış ya da tartışmalı olaylar ve dolaysız çelişkiler ile dopdolu. Ve yine her bir tarih gibi, onların tarihi de, nüfus sayımı esnasında Milli İstatistik Enstitüsü tarafından resmedilen günümüz tablosu oluşana kadar, Osmanlı İmparatorluğu ve bağımsız Bulgaristan gibi iki devletin bir parçası olduğu asırlarda çağdaş Bulgaristan’ın sınırları içerisinde birbirine karışan insan kaderlerinden oluşan bir çeşitliliktir.
Doğal afetler sıkça tarihe karışır ve onu dramatik bir şekilde değişikliğe uğratır. Bazen beklenmedik dönüşleri teşvik eder, başka sefer ise aslında doğal afetler olmadan da kaçınılmaz olan olayların katalizörü rolünü oynar. Her iki durumda da böyle afetler, tarihçilerin ve tarih severlerin “… olmasaydı, ne olacaktı acaba?” sorusunu kendi kendilerine sormak durumunda bırakıyorlar. 1352 yılında Gelibolu yarımadasında bulunan Bizans’a ait Çimpe Kalesi’nin duvarlarını yıkmış olan deprem tam da bu türden bir doğal afet imiş.
Hükümdarları I. Orhan’ın (1326- 1357) önderliğindeki Osmanlılar, harap olmuş duvarların bir şans olduğu düşünmüşler, Çimpe’yi basmışlar ve Kale’ye yerleşmişler. Bundan iki sene sonra Gelibolu Kalesi’ni de fethetmişler ve ele geçirilmiş bu küçük toprak parçasını Avrupa’da da Balkanlar’ın ele geçirilmesi ve oraya yerleşilmesi amacıyla gözcülük noktasına çevirmişler. Bu an bir dönüm noktasıymış. Bu yeni, tanınmayan ve hala oluşmakta olan halk o zamana kadar sadece küçük çaplı saldırılar amacı ile Anadolu’dan Balkanlar’a geçiyormuş. Osmanlılar Bizans İmparatoru VI. Yoannis Kantakuzinos’un (1347- 1354) Bulgar Çarı İvan Aleksandar (1331- 1371) ve Sırp Çarı Stefan Duşan (1331- 1355) ile süren sonsuz savaşları sırasında Bizans ordusunda kiralık asker olarak görev alıyormuşlar.
Doç. Dr. Orlin Sıbev
