Bulgaristan’daki Türk Kültür İzleri

02.11.2015 - 17:46

Bulgaristan’da Osmanlı Devleti’nin bıraktığı eserlerin sayısı pek çoktur. Gerçekten de Osmanlılar Bulgaristan’a hâkim oldukları dönem içinde, burada birçok cami, han, hamam, köprü, türbe gibi tarihî eser niteliğinde yapılar inşa etmişler ve bu yapıları idame ettirebilmek için de vakıflar kurmuşlardır. Osmanlı döneminde yapılan camiler, kervansaraylar, konaklar, hamamlar, çeşmeler, köprüler vb. bir kısmı günümüze de gelmiştir. Bu Osmanlı kültür miraslarında Osmanlı mimarisi vardır.

Bulgaristan’daki Osmanlı mimarî eserleri, Osmanlı Devleti’nin kurduğu büyük ve hümanist medeniyetin güzel birer yansımasıdır. Bu değerli eserler, döneminde Bulgaristan’ın mimaride ne kadar ileri bir durumda olduğunu göstermektedir. Çoğu vakıf eseri olan bu tarihî yapılar, Osmanlı medeniyetinin sosyal ve insancıl yönünü en çarpıcı şekilde ortaya koymaktadır. Çeşmeler, köprüler, medreseler, kütüphaneler, camiler, türbeler, tekkeler ve çarşılar bu büyük medeniyetin insana ve hayata bakışını gözler önüne sermektedir. Aşevleri ve imaretler Osmanlı kültürünün sosyal yönünü; yapılardaki emsalsiz süslemeler yüksek estetik seviyeyi; kuş evleri, hayvanlara verilen değeri göstermektedir.

Balkanlarda en fazla Türk eseri Bulgaristan’da inşa edilmiştir. Ekrem Hakkı Ayverdi’ye göre, Bulgaristan’da beş asırdan fazla süren Türk hâkimiyeti döneminde 3339 Türk eseri inşa edilmiştir. Bulgaristan’da Osmanlı hâkimiyeti döneminde inşa edilen Türk eserlerinin kullanım amaçlarına göre dağılımı:

Dinî: Cami - mescit (2353), tekke (174), türbe (27) toplam: 2554

Eğitim: Medrese (142), mektep (273), darülkurra (2), kütüphane (6)

toplam: 423

Ticari: Han (116), kervansaray (16), bedesten (3), toplam: 135

Askerî: Kale (5), kule (1) toplam: 6

Sosyal: İmaret (42), hamam (113), saat kulesi (2), çeşme (36), hastane

(1), saray (3) köprü (24) Toplam: 221.

Bulgaristan’da yer alan toplam 3339 eserden büyük bir bölümü yıllarca süren savaşlar (Balkan Savaşları, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları vb.), doğal afetler (deprem, yangın, sel vb.) ve diğer sebeplerden dolayı günümüze kadar gelememiştir. Bu eserlerden günümüze kadar ayakta kalabilenlerin sayısı ancak 150 civarındadır. Bu eserler bilhassa Filibe, Şumnu, Vidin, Eski Zağra, Pazarcık, Sofya, Razgrad ve Köstendil şehirlerinde bulunmaktadır.

Emruhan YALÇIN

Paylaş