Saray'da:
Sarayda bayram merasimleri Ramazanın son gününde “Arife Divanı” ile başlardı. O gün öğle namazından sonra, divan çavuşları tören kıyafetiyle Divanhane’nin (Kubbealtı) önünde saf tutarlardı. Tören kıyafetinin bir parçası olarak ellerinde tuttukları uzun sopalarla görülmeye değer bir manzara oluşurdu.
Onların arkasında Has Ahır halkı/seyisleri yer alırdı. Bunlar padişahın atından sorumluydu. Padişahın atı o güne mahsus olarak süslenmiş olurdu. Koşumları kıymetli taşlarla süslenirdi.
Halk arasında:
Bayramda af önemli bir yer tutar.Mahkumların bir kısmının cezası af edilir, hapishanede kalanlara da bayram hürmetine çeşitli hediyeler verilirdi.
Sultanahmet gibi meydanlarda yüzlerce koyun kızartılır, yetişkinlere yağmalatılırdı. Ayrıca bazı meydan çeşmelerinin hazneleri şerbetlerle doldurulurdu. Bayramın özel olduğunu insanlara hissettirmek için eğlenceye önem verilirdi.
Dev çadırlar meydanlara kurulur, maketten kaleyi almak için savaş oyunu oynanırdı, bazıları da seyrederdi. Avrupa dahi bilmezken, yüzyıllarca Osmanlı'da bayram geceleri, barutla havai fişek gösterileri yapılırdı. Seyyar oyuncaklar, Hacivat-Karagöz, meddahlar, cambaz, pamuk helvalar da vardı. Hatta Sultanahmet'te dikili taşlar arasına urgan gerilir, orada insanlar yürürdü. Meydana dev direkler dikilir, ve cambazlar canlarını tehlikeye atardı. İncecik bir direğin üzerine beş-altı kişi dururdu. Sonra bayram merasimlerinde, erkekler sözlülerinin gözüne girebilmek için, dikilitaşa tırmanma marifeti gösterirdi.
Bayramlar her dönemde farklı adlandırılıp kutlansa da bayramların en büyük özelliği Toplumu birlikteliği için yararlı olmasıdır. Bayramlar toplum içinde küslüklerin affedildiği ve barışların sağlandığı gün olarak adledilir.
Kaynak: cagdasses.com
