Aşure geleneği. Aşure tarifi

26.08.2021 - 19:16

Aşure Nedir?

Buğday, fasulye, nohut, kayısı, incir gibi bakliyat ve yemişlerin birlikte kaynatılması ile hazırlanan yiyeceğe “aşure”; bu yiyeceğin hicri takvime göre Muharrem ayında pişirilmesi ve dağıtılması etrafında oluşan uygulamalara ise “aşure geleneği” adı verilir. Aşure adı, dilimize Arapça "aşura" kelimesinden geçmiş olup, İbranice “onuncu” anlamındaki "asor " kelimesinden gelmektedir.

Aşure Ne İçin Yapılmaktadır?

Türkiye’de aşure ayı olarak bilinen muharrem ayında gerçekleştiğine inanılan olaylara ilişkin birçok rivayet vardır. Bunlardan en yaygın olarak bilinenler; Hz. Nuh’un gemisinin karaya oturması, Hz. Âdem’in tövbesinin kabul edilmesi, Hz. İbrahim’in ateşten kurtulmasıdır. Muharrem ayının 10. gününde aşure, yaygın olarak Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilişini anmak için yapılmaktadır.

Aşure geleneğini uygulayan toplulukların bu güne yükledikleri anlama göre aşurenin içine konan malzeme, yapılış tarihi ve amacı değişiklik göstermektedir. Aşure, bu geleneği uygulayan topluluklara göre çeşidi ve sayısı değişse de içine konan malzemenin çokluğu ile ün yapmış bir yiyecektir ve genel olarak kabuğu alınmış buğday ile birlikte, fasulye, nohut, kayısı, ceviz, üzüm, incir gibi bakliyat ve yemişlerin uzun süre kaynatılmasıyla pişirilir.

Pişirilen aşurenin duası yapılır; şifalı olduğuna inanıldığı için önce hasta ve çocuklara yedirilir, sonra yakın çevreden başlamak üzere birçok kişiye dağıtılır. Aşurenin kabı yıkanmadan iade edilir. Aşure artarsa meyve ağaçlarının dibine dökülür ve bu ağaçların daha çok meyve vereceğine inanılır.

Aşure geleneği, İslam mezheplerinde kendine yer bulduğu gibi Musevilerde ve Hıristiyanlarda da farklı isimlerle bilinmektedir. Anadolu’nun hemen her yerinde bilinen ve hâlâ uygulanan aşure geleneği, günümüzde köy derneklerinin düzenlediği çeşitli organizasyonlar yoluyla bir şenliğe de dönüştürülmüştür.

Aşureye Hangi Malzemeler Konulur?

Anadolu Yemek Sanatı kitabımızdaki aşure tarifinde bulunan malzemeler

3 su bardağı aşurelik buğday

1 su bardağı fasulye

1 su bardağı nohut

1 su bardağı kuru üzüm

6 adet incir

6 adet kayısı

6 su bardağı şeker

3 tek karanfil (cezvede bir taşım kaynatılıp suyu dökülmüş)

Tarçın

Ceviz içi

Aşure Nasıl Yapılır?

Aşure - Isparta

MALZEMELER                                                    

10-12 Kişilik – Hazırlama ve Pişirme Süresi: 12 saat

- 2 Su Bardağı Buğday (Aşurelik)

- 1 Su Bardağı Nohut

- 1 Su Bardağı Kuru Fasulye

- 1 Su Bardağı Kuru Üzüm

- 1 Su Bardağı İncir

- 1 Su Bardağı Kuru Kayısı

- 4 Su Bardağı Şeker

- 10-15 Su Bardağı Su

- 1 Küçük Fincan Gül Suyu                          

- 1 Küçük Dal Yapraklı Yaban Mersini

Süslemek için

- İri Kıyılmış Ceviz

- Dolmalık Fıstık

- Tarçın

- Nar Taneleri (kış mevsimi ise)

- Gül Yaprakları (yaz mevsimi ise)                                                                                                                          

YAPILIŞI

Buğday, fasulye, nohut ve kuru üzüm yıkanıp ayrı kaplarda bir gece önceden ıslatılır. Ertesi gün buğday süzülüp büyük bir tencereye alınır. 10-15 su bardağı su eklenir, kaynarken üzerinde biriken köpük, kevgirle alınarak yaklaşık 30 dakika kaynatılır. Fasulye ve nohut süzülerek ayrı kaplarda haşlanır. Yıkanıp küp küp doğranmış kuru kayısılar üzerini kaplayacak kadar su ve 1/2 su bardağı şeker konulmuş küçük bir tencerede haşlanır. Haşlanan kayısılar delikli kepçe ile bir tabağa alınarak bekletilir. Yıkanmış kuru üzümler aynı şerbetin içine katılıp haşlanır. Delikli kepçe ile kayısıların bulunduğu tabağa ilave edilir. Öte yanda kuru incirler yıkanıp küp küp doğrandıktan sonra bu defa şekersiz su içerisinde haşlanır ve daha önce haşlanan kuru meyvelerin içine katılır. Küçük tencerede kalan az miktardaki şekerli su karardığı için dökülür. 

Buğday taneleri iyice yumuşayıncaya kadar yaklaşık 4-5 saat kısık ateşte ara sıra karıştırarak pişirilir. Buğdayın suyu un çorbası kıvamına gelmek üzereyken nohut ve kuru fasulye eklenir ve iyice kaynatılır. Ardından sırasıyla haşlanmış olan kuru üzüm ve kuru kayısı ilave edilip karıştırılarak birkaç taşım kaynatılır. Son olarak şeker eklenip 5-10 dakika daha kaynatıldıktan sonra incirler katılır ve bir taşım kaynatıldıktan sonra, ateşten alınır. İsteğe bağlı olarak içerisine 1 küçük fincan gülsuyu ve 1 dal yaban mersini ilave edilir.

Sıcakken kâselere konulan aşurenin üzerine tarçın, kırık ceviz, dolmalık fıstık ve mevsimine göre nar taneleri ya da gül yaprakları konularak süslenir. İsteğe ve ekonomik duruma göre malzemeler azaltılıp çoğaltılabilir.

Kaynak: Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

 

Paylaş